fa تاثیر برخی عوامل محیطی بر سمیت آفت کش آبامکتین بر Artemia franciscana به عنوان گونه ای غیر هدف تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:nasimYW;">آبامکتین یکی از آفت‌کش‌های پرکاربرد در کشاورزی و آبزی‌پروری است که سمیت قابل ‌توجهی بر گونه‌های غیر هدف از جمله سخت ‌پوستان آبزی دارد. با توجه به تغییرات اقلیمی و گسترش مصرف این آفت کش، هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر عوامل محیطی بر سمیت آبامکتین بر گونه </span><span style="font-family:Times New Roman;">Artemia franciscana </span><span style="font-family:nasimYW;">می باشد. ناپلیوس‌های آرتمیا به مدت 24 ساعت در معرض غلظت‌های مختلف آبامکتین (0 تا 2 &micro;g/L) و تحت شرایط متفاوت شوری (</span><span style="font-family:Times New Roman;">25، 30 و 40 p</span><span style="font-family:nasimYW;"><span style="font-family:Times New Roman;">pt</span>) ، دما (25 و 30 درجه سانتی‌گراد)، pH (</span><span style="font-family:Times New Roman;">6.5</span><span style="font-family:nasimYW;">، </span><span style="font-family:Times New Roman;">8 </span><span style="font-family:nasimYW;">و </span><span style="font-family:Times New Roman;">9.5</span><span style="font-family:nasimYW;">) و نور (چرخه نوری متناوب، تاریکی و روشنایی مداوم) قرار گرفتند. همچنین، اثر دوره بازیابی 24 ساعته پس از تماس اولیه و استرس شوری در دوره بازیابی نیز ارزیابی شد. درصد بقاء ناپلیوس‌ها به ‌عنوان شاخص سمیت در پایان آزمایش‌ها اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد که افزایش غلظت آبامکتین موجب کاهش معنی‌دار درصد بقاء شد (</span><span style="font-family:Times New Roman;"><em>p</em>˂0.05</span><span style="font-family:nasimYW;">)، که این کاهش تحت تأثیر عوامل محیطی مختلف متغیر بود. افزایش شوری به ویژه در سطح </span><span style="font-family:Times New Roman;">40 ppt</span><span style="font-family:nasimYW;"> سمیت آبامکتین را تشدید کرد، به‌ طوری که در این شرایط در غلظت 2 &micro;g/L، درصد بقاء از </span><span style="font-family:Times New Roman;">70.3</span><span style="font-family:nasimYW;"> در شوری 25 ppt &nbsp;به </span><span style="font-family:Times New Roman;">51.2</span><span style="font-family:nasimYW;"> درصد کاهش یافت. همچنین، افزایش دما از ۲۵ به ۳۰ درجه سانتی‌گراد موجب کاهش معنی‌دار درصد بقاء از </span><span style="font-family:Times New Roman;">63.2 </span><span style="font-family:nasimYW;">به </span><span style="font-family:Times New Roman;">52.4&nbsp; </span><span style="font-family:nasimYW;">درصد شد (</span><em><span style="font-family:Times New Roman;">p</span></em><span style="font-family:nasimYW;">˂</span><span style="font-family:Times New Roman;">0.05</span><span style="font-family:nasimYW;">) و بیانگر تشدید سمیت آبامکتین در دمای بالاتر است. سمیت در شرایط تاریکی و pH قلیایی (</span><span style="font-family:Times New Roman;">9.5</span><span style="font-family:nasimYW;">) نیز افزایش یافت. علاوه بر این سمیت تأخیری پس از 24 ساعت دوره بازیابی در آب تمیز و کاهش بقاء تحت استرس شوری 60 ppt &nbsp;مشاهده گردید. این نتایج نشان‌دهنده تأثیر قابل ‌توجه عوامل محیطی بر شدت سمیت آبامکتین است.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:14.0pt">Abamectin, a widely used pesticide in agriculture and aquaculture, poses significant toxicity risks to non-target aquatic crustaceans. In the context of climate change and increasing pesticide use, this study evaluated how environmental factors influence abamectin toxicity in <i>Artemia franciscana</i>. Nauplii were exposed for 24 hours to abamectin concentrations ranging from 0 to 2 &micro;g/L under varying salinities (25, 30, 40 ppt), temperatures (25 and 30&deg;C), pH levels (6.5, 8, 9.5), and light conditions (photoperiodic cycle, continuous darkness, continuous light). The effects of a 24-hour recovery period and salinity stress during recovery were also assessed. Survival rate was measured as the primary toxicity endpoint. Results showed a significant concentration-dependent decrease in survival (<i>p</i> < 0.05), modulated by environmental conditions. Higher salinity (40 ppt) amplified toxicity, reducing survival at 2 &micro;g/L from 70.3% (25 ppt) to 51.2%. Similarly, increasing temperature from 25 to 30&deg;C decreased survival from 63.3% to 52.4%, indicating enhanced toxicity at elevated temperatures. Toxicity was further increased under continuous darkness and at alkaline pH (9.5). Delayed toxicity was observed after a 24-hour recovery period in clean water, with additional mortality under high salinity stress (60 ppt). These findings highlight the critical role of environmental factors in modulating abamectin toxicity and have important implications for risk assessment and management in aquatic ecosystems.</span></span></span><br> &nbsp;</div> آبامکتین, آرتمیا, سمیت حاد, استرس های محیطی, سم‌ شناسی آبزیان. Abamectin, Artemia, Acute toxicity, Environmental stressors, Aquatic toxicology. 42 53 http://jae.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-422-2&slc_lang=fa&sid=1 هاشم خندان بارانی hashem.barani94@gmail.com 100319475328460012104 100319475328460012104 Yes پژوهشگاه زابل ساحل پاکزاد توچایی sahelpakzad@gmail.com 100319475328460012105 100319475328460012105 No پژوهشگاه زابل نرجس سنچولی sanchoolin@yahoo.com 100319475328460012106 100319475328460012106 No پژوهشگاه زابل