Journal of Aquatic Ecology

fa ارزیابی کیفیت آب پایین دست رودخانه جاجرود با استفاده از شاخص‌‌های زیستی و ساختار جمعیتی بزرگ بی مهرگان کفزی Water Quality Assessment of Jajrud Downstream using Biological Indicators and Benthic Macroinvertebrate Community Structure تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">بزرگ بیمهرگان کفزی از پرکاربردترین موجودات در پایش زیستی رودخانه ها هستند. در این تحقیق 5 ایستگاه به نام‌های قبل از دریاچه سد لتیان، نجارکلا، افجه، برگ جهان و سعیدآباد در سال 1392 برای ارزیابی کیفیت آب پاییندست رودخانه جاجرود بررسی شدند. نمونه برداری با دستگاه نمونه بردار سوربر با مساحت 900 سانتی‌مترمربع و اندازه توری 250 میکرون به صورت فصلی در هر ایستگاه انجام گرفت. شاخص‌های زیستی تک معیاره EPT، EPT/C، تنوع شانون وینر، غنای رده های زیستی، درصد خانواده غالب، هیلسنهوف، BMWP/ASPT، BBI، TBI، SIGNAL، MBI و چندمعیاره MMIF، IBI وNJIS  برای ارزیابی کیفیت آب استفاده شدند. در مجموع 5 راسته و 11 راسته شناسایی که حشرات آبزی با ۹۶/۸۷ درصد و خانوادههایBaetidae  با ۴۱/۵۸ درصد و Chironomidae با 30 درصد بالاترین فراوانی نسبی را داشتند. نتایج اکثر شاخص‌های زیستی تکمعیاره و چندمعیاره، نشانگر وضعیت کیفیت پایین آب رودخانه بودند. به طوریکه مقادیر شاخصهای تنوع شانون-وینر (۰/۱۹=آلودگی بالا)، غنای رده های زیستی (۱/۳۳=خیلی ضعیف)، EPT (1=آب آلوده)، هیلسنهوف (۶/۷۷=ضعیف)، BMWP/ASPT (۲/۱۷=آلودگی شدید)، BBI (۱/۳۳=آلودگی بسیار بالا)، TBI (2=آلوده)، SIGNAL (۴/۴۱=آلودگی متوسط)، MBI (۷/۶۱=خیلی ضعیف)، MMIF (۰/۱۷=بد)، IBI (۱/۰۹=بسیار ضعیف) و NJIS (3=اختلال شدید) بالاترین مقادیر آلودگی را نشان دادند. میتوان نتیجه گرفت که پاییندست رودخانه جاجرود نیازمند اعمال راهکارهای مدیریتی برای کاهش آلودگیها میباشد.   </div> <div style="text-align: justify;">Benthic macroinvertebrates are widely used as reliable indicators in river biomonitoring programs. In this study, water quality in the downstream section of the Jajrud River was assessed using benthic macroinvertebrate communities at five stations—upstream of Latyan Dam Lake, Najarkola, Afjeh, Barg-Jahan, and Saeidabad—during 2013. Seasonal sampling was conducted at each station using a Surber sampler (900 cm² area, 250 µm mesh size). Water quality was evaluated using a suite of single-metric biological indices, including EPT, EPT/C, Shannon–Wiener diversity, taxonomic richness, percentage of dominant family, Hilsenhoff Biotic Index, BMWP/ASPT, BBI, TBI, SIGNAL, and MBI, as well as multimetric indices such as MMIF, IBI, and NJIS. A total of five orders and 11 families were identified, with aquatic insects accounting for 96.87% of total abundance. The most dominant families were Baetidae (41.58%) and Chironomidae (30%). The majority of both single-metric and multimetric indices consistently indicated poor to severely degraded water quality. Low values of Shannon–Wiener diversity, taxonomic richness, and EPT, together with high Hilsenhoff and MBI scores, reflected high levels of organic pollution. Similarly, multimetric indices (MMIF, IBI, and NJIS) classified the river condition as bad, very poor, or severely disturbed. Overall, the results demonstrate substantial ecological degradation in the downstream section of the Jajrud River, highlighting the urgent need for effective management and pollution mitigation strategies to improve water quality and ecological integrity.  </div> بزرگ بی مهرگان کفزی, رودخانه جاجرود, شاخص‌های زیستی, کیفیت آب Benthic macroinvertebrates, Jajrud River, Biological indicators, Water quality 55 69 http://jae.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-953-1&slc_lang=fa&sid=1 Farzad Mehrjo فرزاد مهرجو Mehrjo@Kashmar.ac.ir 100319475328460012488 100319475328460012488 Yes Kashmar Higher Education Institute, Kashmar, Iran مرکز آموزش عالی کاشمر، کاشمر، ایران