fa زیست شناسی تولیدمثل ماهی حمری (Barbus luteus Heckel, 1843) در رودخانه مارون تخصصي Special پژوهشي Research ماهی حمری (Barbus luteus) یکی از گونه‌های ساکن در رودخانه‌های جنوب و جنوب غربی ایران است که از مقبولیت بالایی در بین ساکنین این مناطق برخوردار می‌باشد. نامساعد شدن شرایط اکولوژیکی زیستگاه این ماهی و نیز صید بی‌رویه آن سبب شده که جمعیت این گونه به شدت کاهش یابد. لذا به منظور بازسازی ذخایر طبیعی ماهی حمری، شناخت چرخه‌ی تولیدمثلی آن متناسب با زیستگاه این ماهی، ضروری به نظر می‌رسد. از این رو، در این مطالعه وضعیت تولید مثلی ماهی حمری در رودخانه مارون استان خوزستان در طی 6 مرحله نمونه برداری در طی 4 فصل مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه، شاخص‌های ریخت‌شناسی، نسبت جنسی، سن ماهی‌ها، شاخص گنادوسوماتیک و هپاتوسوماتیک، و تغییرات بافت‌شناسی بیضه و تخمدان ماهی‌ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که نسبت ماهی‌های ماده به ماهی‌های نر برابر با 47/2 به 1 است. بیشترین مقدار عددی شاخص گنادوسوماتیک (GSI) در بین ماهی‌های رده‌ی سنی 2 تا 6 ساله و در ماه‌های فروردین و اردیبهشت‌ مشاهده شد که با نتایج بافت‌شناسی غدد جنسی مطابقت دارد. افزایش اندازه‌ی شاخص کبدی (HSI) در طی اردیبهشت ماه می‌تواند نشان دهنده افزایش سطح فعالیت کبد در طی زرده‌سازی و سنتز ویتلوژنین باشد که نتایج بافت‌شناسی تخمدان به خوبی مؤید این امر است. در مجموع نتایج نشان داد که حداکثر فعالیت تولیدمثلی ماهی حمری در رودخانه‌ی مارون از اواخر اسفندماه آغاز شده و تا اوایل تیر ‌ماه ادامه دارد. Golden barb (Barbus luteus) is one of the species in south and southwest of Iran which is greatly favorable to residents of the region. Unfavorable ecological conditions in habitat of this species and overfishing have led to reduction of the population of golden barb. Therefore, to restore the natural stock of this species, identifying its reproductive cycle associated with its habitat is of a great importance. In this study, the reproductive status of golden barb in the Maroon River in Khuzestan Province was studied in six sampling steps during four seasons. Also, morphological indicators, sex ratio, age of fish, gonadosomatic and hepatosomatic indices, histological changes in the testis and ovary of the fish were studied. The ratio of male fish to female was 1 to 2.47. The maximum value of gonadosomatic index (GSI) is among the specimens aged 2 to 6 years and in April and May. An increase of hepatosomatic index (HIS) during April and May may indicate the increased activity of liver during vitellogenesis and vitellogenin synthesis that is well verified by histological results of ovarian tissue. Based on our findings, we recommend that the maximum reproductive activity of golden barb in the Maroon River starts around the end of March and continues to early of July. ماهی حمری, چرخه تولیدمثلی, رودخانه مارون, بافت شناسی Golden barb (Barbus luteus), Reproductive Cycle, Maroon River, Gonad Histology 35 46 http://jae.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-5&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Banaee مهدی بنایی Mahdibanaee@yahoo.com 100319475328460019 100319475328460019 Yes Majid Gorbani مجید قربانی 100319475328460020 100319475328460020 No Mehdi Naderi مهدی نادری 100319475328460021 100319475328460021 No