fa مطالعه هیستوفیزیولوژیک و هیستومتریک تخمدان در دو ماهی شانک زردباله (Acanthopagrus latus) و کفشک راست‌گرد (Euryglossa orientalis) در خور موسی تخصصي Special پژوهشي Research مطالعه حاضر با هدف بررسی هیستوفیزیولوژیک محور هیپوفیز-گنادی ماهیان شانک زردباله (Acanthopagrus latus) و کفشک راست‌گرد (Euryglossa orientalis) جمع‌آوری‌شده از خور موسی انجام شد. بدین منظور 120 قطعه ماهی از ایستگاه‌های پتروشیمی، جعفری، مجیدیه، غزاله و زنگی واقع در خور موسی و ایستگاه گناوه (ایستگاه شاهد) جمع‌آوری شد. جهت سنجش هورمونی، خون‌گیری از ساقه دمی ماهیان و جداسازی پلاسمای خون انجام شد. سپس ماهیان تشریح شده و نمونه&not;هایی از بافت تخمدان آن&not;ها برداشته و در محلول فرمالین تثبیت و پس از طی مراحل پاساژ بافتی، مقاطع توسط رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین- ائوزین رنگ&not;آمیزی و با میکروسکوپ نوری مورد بررسی قرار گرفت. فاکتورهای هیستومتری از قبیل قطر فولیکول، قطر اووسیت، ضخامت بافت همبندی و تنوع فولیکولی نیز محاسبه شد. میزان هورمون‌های 17- بتااسترادیول و تستوسترون با استفاده از روش رادیوایمنواسی و هورمون‌های گنادوتروپینی GTHI و GTHII با استفاده از روش IRMA سنجیده شد. در تخمدان هر دو گونه ماهی در ایستگاه‌های مختلف آترزی فولیکول‌ها، بی‌نظمی و به‌هم‌ریختگی بافتی، افزایش فولیکول‌ها در مرحله کروماتین نوکلئولوس و پری‌نوکلئولوس، افزایش ضخامت بافت همبند بینابینی و کاهش فولیکول‌های تکامل‌یافته‌تر مانند فولیکول آلوئول قشری مشاهده گردید. نتایج حاصل از اندازه&not;گیری میزان هورمون-های گنادی 17- بتااسترادیول و تستوسترون نشان داد که غلظت این دو هورمون در ایستگاه&not;هایی که تخمدان بیشترین تغییرات بافتی را داشته، به کمترین میزان خود رسیده است. درحالی‌که غلظت هورمون&not;های GTHI و GTHII در بالاترین میزان بود. &nbsp;This study aimed to investigate the histophysiological changes in the pituitary-gonadal axis in yellowfin seabream (<em>Acanthopagrus latus</em>) and sole (<em>Euryglossa orientalis</em>) collected from the Mussa creek. For this purpose, 120 fish (10 fish/species/station) were collected from five selected stations in Mussa creek including Petrochemical, Jafari, Majidieh, Ghazaleh and Zangi stations and Genaveh Port station as control. After biometrical assay, bleeding was conducted from the fish caudal vein and serum was separated after centrifuging. Also tissue samples were taken from ovary and fixed in formalin. Tissue samples passed through routine histological process and the tissue sections were prepared and stained with H&E. Later, histological sections were studied under light microscope. The steroid hormones including 17-&beta;estradiol and testosterone were measured using radioimmuneassay method and gonadotropin hormones (GTHI and GTHII) were also measured by IRMA method. Follicle atresia, disorganization, increased chromatin-nucleolus and prenucleolus follicles, increased interstitial connective tissue and decreased developed follicles were observed in the ovarian samples in both species among different stations. The results showed that the level of steroids (E2 and T) was lower in fish with more ovarian tissue changes than others, while GTHs reached the highest level in these fishes.<span dir="RTL"></span> 17- بتااسترادیول, تستوسترون, تخمدان, خور موسی, شانک زردباله, کفشک 17-βestradiol, Testosterone, ovary, Acanthopagrus latus, Euryglossa orientalis, Mussa creek 96 113 http://jae.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-532-1&slc_lang=fa&sid=1 Khadijeh Khalifi خدیجه خلیفی K_khalifi@yahoo.com 10031947532846009856 10031947532846009856 No Department of Marine Biology, Faculty of Marine Sciences, Khorramshahr University of Marine Science and Technology, Khorramshahr, Iran. گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی و اقیانوسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران Abdolali Movahedinia عبدالعلی موحدی نیا amovahedinia@yahoo.com 10031947532846009857 10031947532846009857 Yes Department of Marine Biology, Faculty of Marine Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Negin Salamat نگین سلامات salamatnegin@yahoo.com 10031947532846009858 10031947532846009858 No Department of Marine Biology, Faculty of Marine Sciences, Khorramshahr University of Marine Science and Technology, Khorramshahr, Iran. گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی و اقیانوسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران Amir Parviz Salati امیرپرویز سلاطی apsalati@yahoo.com 10031947532846009859 10031947532846009859 No Department of Fisheries, Faculty of Marine Natural Resources, Khorramshahr University of Marine Science and Technology, Khorramshahr, Iran. گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایراندانشگاه علوم وفنون دریایی خرمشهر