fa تغییرات فصلی تنوع و فراوانی کرم‌های حلقوی کف‌زی در رسوبات بستر سواحل جنوب دریای خزر (مازندران- ساری) تخصصي Special پژوهشي Research هدف از این پژوهش بررسی تغییرات فصلی تنوع و فراوانی کرم‌های حلقوی در رسوبات بستر ساحلی استان مازندران در محدوده‌ی شهرستان ساری بود. نمونه‌برداری از رسوبات به‌صورت فصلی، در 10 ایستگاه با اعماق 1، 5، 10 و 20 متر در سال 95-1394 انجام شد. نتایج بررسی‌ها منجر به شناسایی 8 جنس و گونه متعلق به 4 خانواده از کرم‌های حلقوی از رده‌ی پرتاران و 2 خانواده از رده کم‌تاران گردید. بیشترین میانگین فراوانی سالانه متعلق به Streblospio gynobranchiata و کم‌ترین میانگین فراوانی مربوط به Prenereis sp بود. میانگین فراوانی کرم‌های حلقوی با درصد ماسه و میزان مواد آلی بستر همبستگی مثبت و معناداری داشت. مقادیر شاخص‌های شانون-وینر و مارگالف نشان دادند که کرم‌های حلقوی کف‌زی، در فصل تابستان بیش‌ترین و در فصل زمستان کم‌ترین تنوع گونه ای را در منطقه مطالعاتی داشته‌اند. شاخص هتروژنیتی سیمپسون در زمستان بیشترین مقدار را در مصب نشان داد و با افزایش عمق از هتروژنیتی بستر کاسته شد. مقدار شاخص بریلوئین نیز با افزایش عمق ایستگاه‌ها افزایش یافت. نتایج کلی این پژوهش نشان دهنده کاهش تنوع گروه‌های پرتاران و کم‌تاران در منطقه مطالعاتی نسبت به مطالعات قبلی است، درحالی‌که فراوانی گونه‌های غالب افزایش چشمگیری را در مقایسه با پایش‌های قبلی نشان می‌دهد. In order to investigate seasonal variation of diversity and abundance of Annelida, seasonal sediment sampling was performed on 10 stations with depths of 1, 5, 10 and 20 meters in the coastal area of Sari, Iran in 2015-2016. The results led to the identification of 8 genera and species of Annelida belonging to four families of Polychaeta and two families of Oligochaeta. The highest average annual abundance belonged to <em>Streblospio gynobranchiata</em> and the lowest average belonged to <em>Prenereis</em> <em>sp</em>.&nbsp; The average frequency of the Annelida was significantly and positively correlated with the percentage of the sand and the total amount of organic matter in sediments. The Shannon-Wiener and Margalef Indices showed that, the Annelida had the highest diversity in summer and the lowest species diversity in winter. The Simpson Heterogeneity Index showed the highest amount in the estuary on winter, and heterogeneity showed reduction with increasing the depth. The value of the brillouin index was increased along with the increase of the depth of the stations. The results of this research indicated that the diversity of Polychaeta and Oligochaeta in the study area is reduced compared to previous studies, while the prevalence of dominant species showed a significant increase. پرتاران, تنوع گونه‌ای, دریای خزر, کرم‌های حلقوی, کم‌تاران Abundance, Annelida, Caspian Sea, Diversity, Oligochaeta, Polychaeta, Species 77 91 http://jae.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-344-2&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Akhoundian مریم آخوندیان m.akhoundian@umz.ac.ir 10031947532846009665 10031947532846009665 Yes Department of Marine Biology, Faculty of Marine Science, University of Mazandaran, Babolsar. گروه زیست دریا، دانشکده علوم دریایی و اقیانوسی، دانشگاه مازندران، بابلسر Nadia Javandel نادیا جواندل javandel.nadia@gmail.com 10031947532846009666 10031947532846009666 No Department of Marine Biology, Faculty of Marine Science, University of Mazandaran, Babolsar. گروه علوم و مهندسی، مرکز پژوهشی حوضه اقلیمی خزر، دانشگاه مازندران، بابلسر Fatemeh Kardel فاطمه کاردل f.kardel@umz.ac.ir 10031947532846009667 10031947532846009667 No Department of Environmental Science, Faculty of Basic Science, University of Mazandaran, Babolsar گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مازندران، بابلسر