fa ارزیابی خطر ماده رنگزای صنعتی بر حیات گیاه آبزی Ceratophyllum demersum تخصصي Special پژوهشي Research مواد رنگ‌زای گروه آزو مهم‌ترین گروه از مواد رنگ‌زای تجاری و پرکاربردترین ترکیبات رنگ‌زای مورد استفاده در صنایع مختلف هستند. آزادسازی پساب‌های حاوی این ترکیبات در محیط زیست منجر به مشکلات متعددی نظیر کاهش فتوسنتز و رشد گیاهان و کاهش کیفیت آب می شود. در مطالعه حاضر تأثیر سه غلظت مختلف (20،10،0 میلی‌گرم در لیتر) ماده رنگ‌زای آبی اسیدی 92 (AB92) بر شاخص‌&not;های فیزیولوژیک گیاه آبزی Ceratophyllum demersum نظیر رنگیزه‌های فتوسنتزی، غلظت گلیکوزید سیانیدین، توانایی پاک‌سازی رادیکال آزاد و پراکسیداسیون لیپید در یک دوره تیماردهی 7 روزه بررسی شد. بر اساس نتایج به دست آمده مقدار کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل و کاروتنوئید کل در غلظت 20 میلی‌گرم بر لیتر نسبت به شاهد به ترتیب به میزان 38/15، 18، 88/16 و 45 درصد کاهش یافت. غلظت گلیکوزید سیانیدین، پراکسیداسیون لیپید و فعالیت آنتی‌اکسیدانی در هر دو غلظت 10 و 20 میلی‌گرم بر لیتر افزایش یافت به طوری که در غلظت 20 میلی‌گرم بر لیتر این پارامترها به ترتیب به میزان 8/81، 5/69 و 29/14درصد نسبت به نمونه شاهد افزایش نشان داد. به این ترتیب حضور هر دو غلظت 10 و 20 میلی‌گرم بر لیتر از ماده رنگ‌زای آبی اسیدی92 موجب القای فعالیت آنتی‌اکسیدانی و بروز خطر تنش اکسیداتیو برای گیاه سراتوفیلوم گردید. Azo group dyes are the most important group of commercial dyes and the widest dyes which are used in various industries. The release of effluents containing these compounds into the environment leads to several problems such as reduced photosynthesis and plant growth, and reduced water quality. In the present study, the effect of three different concentrations (0, 10, 20 mg / L) of Acidic Blue dye 92 (AB92) on the physiological characteristics of aquatic plant <em>Ceratophyllum demersum</em> such as photosynthetic pigments, cyanidin glycoside concentration, the ability to scavenging free radicals and lipid peroxidation were investigated during 7 days. According to results, the amount of chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll, and total carotenoid decreased in the concentration of 20 mg / L compared to the control by 15.38, 18, 16.88, and 45.1%, respectively. The concentration of cyanidin glycoside, lipid peroxidation, and antioxidant activity increased in both 10 and 20 mg / L, since at 20 mg / L concentration so that these parameters were increased in comparison with control by 81.8%, 69.5 %, and 14.29 %, respectively. Thus, the presence of both 10 and 20 mg / L of Acidic Blue dye 92 induced antioxidant activity and the risk of oxidative stress for <em>Ceratophyllum demersum.<span dir="RTL"></span></em> آنتی‌اکسیدان, پساب, تنش اکسیداتیو, رنگ آزو, Ceratophyllum Antioxidant, effluent, Azo dye, Ceratophyllum demersum, oxidative stress 52 60 http://jae.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-625-2&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Eftekhari زهرا افتخاری zbio8670@gmail.com 100319475328460010329 100319475328460010329 No Department of Biology, Faculty of Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Nahid Sharifi ناهید شریفی sharifinahid7@gmail.com 100319475328460010330 100319475328460010330 No Department of Biology, Faculty of Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Akbar Norastehnia اکبر نورسته نیا norasteh@guilan.ac.ir 100319475328460010331 100319475328460010331 Yes Department of Biology, Faculty of Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Zahra Masoudian زهرا مسعودیان zahramasoodian@yahoo.com 100319475328460010332 100319475328460010332 No Department of Biology, Faculty of Sciences, University of Guilan, Rasht, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.